Kelebek Etkisi
Nisan 1, 2007
Kelebek Etkisi, bir sistemin başlangıç verilerindeki ufak değişikliklerin, büyük ve öngörülemez sonuçlar doğurabilmesine verilen isimdir. İsmi, Edward N. Lorenz’in hava durumuyla verdiği örnekten geliyor: Amazon Ormanları’nda bir kelebeğin kanat çırpması, Avrupa’da fırtına kopmasına sebep olabilir.
Kelebek Etkisi’ni 1963 yılında Edward N. Lorenz bilgisayarıyla hava durumuyla ilgili hesaplar yaparken buldu. İlk hesaplamasında 0,506127 sayısını başlangıç verisi olarak kullandı. İkinci hesaplamada ise 0,506 sayısını verdi. İki sayı arasında sadece yaklaşık 1/1000 (binde bir), yani bir kelebeğin kanat çırpmasının yarattığı rüzgarla eşdeğerde fark olmasına rağmen, süreç içinde ikinci hesap birinci hesaba karşın çok farklı neticeler verdi.
Offf bilmiyorum dogrusu çok ilginç ama insan bu teoriye çok inanırsa ve fazla düşünürse pişmanlık duyabilir geriye dönük olarak.
Ben yıllar önce çok sevdiğim bir hocamın yaptığı kader açıklamasına daha çok inanıyorum. ‘Freewill’ (özgür irade)mi ‘predestination’ mı (kader, onceden belirlenen çizgi)konusunda kafa patlatmıştık. O ‘predestined freewill’ bence demişti.
Sonuçta ancak verilen bir şablon içinde kısıtlı tercih hakkımız var bunun neresi özgür seçim ki..
önümüzde yollar önceden yapılmış, elimizde harita başkasının seçtiği… yolunu seçmek ise tamamen sana kalmış. kalp ayrı söylüyo, beyin ayrı. neyi seçersen seç, sonunda kader deniyo ya da ‘ben’. . .
0,506127 ile 0,506 arasında 1/1000 (binde bir) değil 1/10000 (onbinde bir) fark yok mu?